نقشه راه قرآنی برای روز‌های سرنوشت‌ساز جنگ

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، همزمان با شرایط حساس کنونی و با نبرد تمام‌عیان جبهه حق علیه جبهه باطل، پویش ملی «زندگی با آیه‌ها » با طراحی منظومه‌ای جامع از آیات قرآن کريم ، نقشه‌ای راهبردی برای تحلیل و عبور از بحران‌های پیش‌روی جامعه مؤمنان ارائه کرده است.

در این طرح که با هدف انسجام فکری و روحی جامعه طراحی شده، پنج محور اصلی و پنج محور فرعی با تکیه بر آیات کلیدی و مکمل، امید، مقاومت، بصیرت و وعده قطعی پیروزی را تبیین می‌کند. حجت‌الاسلام حمیدرضا محمودخانی، عضو دبیرخانه نهضت ملی زندگی با آیه‌ها و از طراحان این پویش، در گفت‌وگو با ایکنا به تشریح ابعاد این طرح قرآنی پرداخت که آن را در ادامه می‌خوانید.

با توجه به شرایط حساس منطقه و نبرد همه‌جانبه جبهه حق و باطل، پویش «زندگی با آیه‌ها » چه رویکردی برای تبیین شرایط فعلی در نظر گرفته است؟ برای انسجام ذهنی جامعه چه آیاتی به‌عنوان نقشه راه انتخاب شده‌اند؟

برای تبیین شرایط جاری و پاسخ به نیاز‌های فکری و روحی جامعه در این ایام جنگ و تقابل، منظومه‌ای قرآنی طراحی کرده‌ایم. در این طرح، پنج محور اصلی و پنج محور فرعی انتخاب شده است تا تمام اتفاقات و شرایط روز را براساس این آیات تحلیل کنیم. تلاش شده است برای هر محور، یک آیه کلیدی و چند آیه مکمل ارائه شود تا نشان دهیم قرآن برای جزء‌به‌جزء این شرایط، از امیدواری و ایستادگی گرفته تا پرهیز از سازش و اتحاد داخلی، برنامه و وعده قطعی دارد.

 اولین محوری که در این طرح به آن پرداخته‌اید چیست و چه آیاتی برای آن انتخاب شده است؟

محور اول و حیاتی ما «امیدآفرینی» است. این جنگ جنگ اراده‌هاست و سلاح دشمن در جنگ روانی همیشه ایجاد ترس و تردید بوده است. مؤثرترین سلاح در این جنگ، ایمان به وعده‌های صادق خداوند است. در این شرایط، ما به آیه ۱۳۹ سوره آل‌عمران که بعد از جنگ احد نازل شد پناه می‌بریم که خداوند صراحتاً در آن شرایط که دشمن ضرباتی به جبهه حق زده است می‌فرماید: «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (سستی نکنید و غمگین نشوید، که شما برترید اگر ایمان داشته باشید). این آیه از پرتکرارترین آیات در کلام رهبر شهید انقلاب در دو سال گذشته بوده است. این برتری مؤمنان در آیات مختلف قرآن تأکید شده است.

در کنار این، آیه ۶۸ سوره طه را داریم که خداوند در اوج تهدیدات فرعونیان به حضرت موسی (ع) آرامش می‌دهد: «قُلْنَا لَا تَخَفْ إِنَّکَ أَنْتَ الْأَعْلَى» (گفتیم مترس که قطعاً تو برتری). آری این آینده قطعی لشگریان خداست: «وَإِنَّ جُنْدَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ» (و بی‌شک و بدون تردید، فقط لشکر ما پیروزند.)

 تضمین قرآن برای این امیدواری چیست؟

تضمین آن، محور دوم یعنی «نصرت قطعی خداوند» است. آیه ۴۰ سوره حج که پرتکرارترین آیه در بیانات حضرت آقا است، یک وعده بی‌قیدوشرط را مطرح می‌کند «وَلَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ» (و قطعاً خداوند یاری می‌کند کسانی را که [دین] او را یاری کنند، چرا که خدا بسیار نیرومند و شکست‌ناپذیر است).

همچنین آیه ۷ سوره محمد (ص) که شرط این یاری را مشخص می‌کند «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَیُثَبِّتْ أَقْدَامَکُمْ» (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر خدا را یاری کنید، شما را یاری می‌کند و گام‌هایتان را استوار می‌دارد).

این آیات نشان می‌دهند که اگر در میدان حاضر باشیم و به این فرمان خداوند لبیک گوییم که «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا أَنْصَارَ اللَّهِ» (ای اهل ایمان! یاران خدا باشید) پیروزی ما تضمین شده است.

 نقش معنویت و دعا در این میانه چیست؟

در دل سختی‌ها، تضرع و اتصال به تنها همه‌کاره عالم و منبع بی‌انتهای قدرت، یعنی خدا، سلاح مؤمن است. آیه ۲۵۰ سوره بقره، دعای رزمندگان جبهه طالوت در برابر جالوت را به ما می‌آموزد «رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ» (پروردگارا، بر ما شکیبایی فرو ریز و گام‌هایمان را استوار ساز و ما را بر گروه کافران پیروز گردان).

این دعای فاتحان است و به ما یادآوری می‌کند که قدرت مادی به‌تنهایی کافی نیست و استمداد از غیب شرط پیروزی است.این روز‌ها و شب‌ها، روز‌های کمک گرفتن از خداست. الحمدلله ماه مبارک رمضان فرصت خوبی بود برای زندگی با این آیه قرآن «وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ» (و از صبر و نماز [در همۀ امور زندگى] کمک بگیرید) «إِذْ تَسْتَغِیثُونَ رَبَّکُمْ فَاسْتَجَابَ لَکُمْ» ([یاد کنید] هنگامی را که [در حال مشاهده دشمنِ تا دندان مسلح با دعا و زاری] از پروردگارتان یاری خواستید، و او درخواست شما را اجابت کرد.)

برخی معتقدند جنگ سراسر خسارت است. نگاه قرآن به این موضوع چیست؟

اینجا محور چهارم یعنی «برکات جنگ» مطرح می‌شود. ما آغازگر جنگ نیستیم، اما در یک تقابل ناگزیر با یهود و نصارای مستکبر قرار داریم. خداوند در آیه ۲۱۶ سوره بقره یک قاعده مهم را بیان می‌کند «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ کُرْهٌ لَکُمْ وَعَسَى أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَعَسَىٰ أَنْ تُحِبُّوا شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَکُمْ» (جنگ بر شما مقرر شد در حالی که برایتان ناخوشایند است؛ و بسا چیزی را ناخوش بدارید در حالی که خیر شما در آن است و بسا چیزی را دوست دارید ولی برایتان شر است).

این نبرد حق و باطل همیشه بوده و راهی جز مبارزه با این دشمنان نداریم. «إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوه عَدُوًّا» دشمنانی که همواره با ما سر جنگ دارند: «وَلَا یَزَالُونَ یُقَاتِلُونَکُمْ حَتَّىٰ یَرُدُّوکُمْ عَنْ دِینِکُمْ» و به چیزی کمتر از تسلیم بی‌قید و شرط ما راضی نمی‌شوند: «وَلَنْ تَرْضَىٰ عَنْکَ الْیَهُودُ وَلَا النَّصَارَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهم» (یهود و نصاری هرگز از تو راضی نمی‌شوند تا آنکه از آیینشان پیروی کنی.) براساس آیات خداوند اگرچه این نبرد سخت است، اما در دل آن پیشرفت و قدرت‌افزایی، بیداری ملت‌ها و نابودی دشمنان نهفته است.

و پنجمین محور اصلی شما در این طرح چیست؟

محور پنجم، دلگرمی به «فرصتی که در بحران‌هاست» است. ما همچون حاج قاسم سلیمانی معتقدیم «میزان فرصتی که در بحران‌ها وجود دارد، در خود فرصت‌ها نیست، به شرطی که نترسیم و نترسانیم.» همان‌طور که در آیات ۵ و ۶ سوره انشراح می‌خوانیم «فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا» (پس مسلماً همراه با سختی آسانی است؛ قطعاً همراه با سختی آسانی است).

اشاره کردید که پنج محور فرعی نیز ذیل این پنج محور اصلی طراحی شده است. لطفاً به این موارد هم بپردازید.

بله، در کنار آن پنج محور، ما پنج زیرمحور مهم هم داریم که مستقیماً با شرایط امروز جامعه در ارتباط است. اولین محور اتحاد مقدس و همدلی داخلی است. در زمان بحران، هیچ چیز به اندازه دودستگی خطرناک نیست؛ لذا آیه ۱۰۳ آل‌عمران را یادآوری می‌کنیم «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید).

جامعه اسلامی در این روز‌ها باید مصداق بارز آیه ۲۹ سوره فتح باشد «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» (محمد فرستاده خدا و کسانی که همراه او هستند، بر کافران سخت‌گیر و با همدیگر مهربانند). چرا که نقشه دشمن همیشه ایجاد دودستگی و اختلاف و کینه بین مؤمنان بوده است: «إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ» (مسلماً شیطان می‌خواهد بین شما دشمنی و کینۀ سخت ایجاد کند.)

محور دوم پرهیز از سازش و برکات استقامت است. یکی دیگر از محور‌های فرعی، خسته نشدن و رها نکردن کار در نیمه راه است. آیه ۳۵ سوره محمد (ص) هشدار می‌دهد «فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَکُمْ…» (پس سستی نورزید و [دشمن را] به سازش و صلح مخوانید، در حالی که شما برترید و خدا با شماست). برکات این استقامت در آیه ۳۰ سوره فصلت و آیه ۱۶ سوره جن چنین آمده است «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا…» (آنان که گفتند پروردگار ما خداست و سپس ایستادگی کردند، فرشتگان بر آنان نازل می‌شوند که نترسید و غمگین نباشید). و همچنین «وَأَنْ لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِیقَةِ لَأَسْقَیْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا» (و اگر در مسیر درست استقامت کنند، قطعا آنان را با آبی گوارا سیراب می‌کنیم.)

محور شوم زیاد شدن ایمان مؤمنان از تهدید‌های دشمن و آرامش مؤمنانه است. وقتی حجم تهدیدات بالا می‌رود، مؤمنین نه‌تنها نمی‌ترسند، بلکه ایمانشان مضاعف می‌شود. قرآن در آیه ۱۷۳ آل‌عمران می‌فرماید «الَّذِینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِیمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَکِیلُ» (همان کسانی که مردم به ایشان گفتند: لشکریان دشمن برای حمله به شما گرد آمده‌اند، پس از آنها بترسید؛ اما این سخن بر ایمانشان افزود و گفتند: خدا ما را بس است و نیکو حمایتگری است). این اتکا به خدا، آرامش‌بخش است، چرا که «أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» (رعد: ۲۸).

محور چهارم این است که سختی‌ها نوید از نزدیکی نصرت خدا می‌دهند. این سختی‌ها و فشارها، طبیعت مسیر فتح قله‌هاست و از امتحانات قطعی خداوند به شمار می‌رود. قرآن در آیه ۲ سوره عنکبوت صراحتاً می‌فرماید: «أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ» (آیا مردم پنداشتند همین که گفتند ایمان آوردیم، رها می‌شوند و مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند؟) اتفاقاً نصرت خداوند در دل همین سختی‌ها و بحران‌ها رقم می‌خورد، همان‌جا که در پایان آیه ۲۱۴ سوره بقره بشارت می‌دهد «أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ» (آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است).

دشمنان باید بدانند که اگر رهبر و امام ما را به شهادت رساندند، امام ما هنوز زنده است؛ چرا که خداوند در آیه ۱۶۹ سوره آل‌عمران می‌فرماید «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ» (و هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند مرده‌اند، بلکه زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند)؛ و با این شهادت‌ها هرگز نمی‌توانند جلوی ما را برای ادامه این مسیر بگیرند یا اراده ما را سست کنند. قرآن در آیه ۱۴۴ سوره آل‌عمران این حقیقت تاریخی و سنت الهی را روشن کرده است «أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ ۚ وَمَنْ یَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا» (آیا اگر پیامبر بمیرد یا کشته شود، شما به گذشته [و آیین پیشین]خود برمی‌گردید؟ و هر کس به گذشته خود برگردد، هرگز به خدا زیانی نمی‌رساند).

آخرین محور آینده روشن و غلبه نهایی جبهه حق است که در نهایت، پایان این مسیرِ پرفرازونشیب، روشن و قطعی است. رهبر معظم انقلاب اخیراً در پیام‌هایشان به آیه ۱۰۵ سوره انبیاء و آیه ۵ سوره قصص اشاره داشتند که وعده بزرگ الهی است «وَلَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ» (و همانا ما پس از تورات در زبور نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به میراث می‌برند.) «وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ» (و اراده کرده‌ایم بر کسانی که در زمین به ضعف کشانده شده‌اند، منّت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان [زمین]قرار دهیم). این همان وعده‌ای است که در آیه ۵۶ مائده هم تضمین شده است: «فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ» (قطعاً حزب خدا پیروزند).