ستاد منطقه دو، از ایده تا نهاد
روایتی مستند و خواندنی از شکلگیری و شکوفایی یکی از تجربههای ماندگار در مدیریت فرهنگی منطقهای پس از انقلاب اسلامی است.
کتاب «ستاد منطقه دو، از ایده تا نهاد»که به همت بسیج سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شده است ، روایتی مستند و خواندنی از شکلگیری و شکوفایی یکی از تجربههای ماندگار در مدیریت فرهنگی منطقهای پس از انقلاب اسلامی است. این اثر که در مجموعه «مجاهدتهای خاموش» منتشر شده، به بازخوانی تاریخ تأسیس و عملکرد «ستاد منطقه دو» سازمان تبلیغات اسلامی میپردازد؛ نهادی که در بحرانیترین سالهای پس از جنگ تحمیلی، با هدف مقابله با تهاجم فرهنگی و ایجاد وحدت در غرب و شمالغرب کشور، پا به عرصه وجود گذاشت.
نویسنده با استفاده از تاریخ شفاهی و اسناد موجود، روایت این تجربه را در دو بخش مجزا روایت میکند. بخش نخست به قلم مؤسسین طرح (حجج اسلام ابوالقاسمی و موسوی) اختصاص دارد و از دلِ آن، با مراحل ایدهپردازی، جذب سرمایه انسانی، طراحی ساختار مدیریت بومی و تصویب آن در سطوح عالی نظام (همانند شورای عالی دفاع) آشنا میشویم. در این بخش، داستان ارائه طرح به آیتالله جنتی و مرحوم هاشمی رفسنجانی، اختصاص بودجههای دفاعی به یک پروژه فرهنگی و چالشهای پیش روی این نهاد نوپا، با جزئیات جذابی روایت شده است.
بخش دوم کتاب، خاطرات و تجربیات غلامعلی نقوی، از نیروهای جوان آن دوران است که روایتاش از یک «هفته» مأموریت در سقز به بیش از سه دهه فعالیت مستمر انجامید. این بخش، تصویر عینی و میدانی از اجرای برنامههایی چون «خانههای شکوفه» برای پرکردن اوقات فراغت، مسابقات سراسری «چهل حدیث» که به جریانی اجتماعی تبدیل شد، راهاندازی شبکه عظیم کتابداری محلی و روستایی و جشنوارههای هنری «ذکر و ذاکرین» را به نمایش میگذارد.
این کتاب برای چه کسانی مفید است؟
· مدیران فرهنگی و پژوهندگان تاریخ انقلاب: این اثر یک الگوی عملیاتی از حکمرانی فرهنگی در مناطق چندمذهبی و تلفیقی است که میتواند بهعنوان یک «مطالعه موردی» موفق در دانشگاهها و مراکز مدیریتی مورد استفاده قرار گیرد.
· دوستداران تاریخ شفاهی و دفاع مقدس: روایتهای دست اول و کمتر شنیدهشده از «جبهه فرهنگی» جنگ، که به موازات جبهه نظامی در کردستان و غرب کشور جریان داشت.
· فعالان فرهنگی و اجتماعی: آشنایی با راهبردهای «اعتمادسازی»، «مدیریت بومی» و «مردمیسازی» فعالیتهای دینی که رمز ماندگاری این تجربه بوده است.
نکات برجسته کتاب:
· سرمایهای برای آینده: این کتاب صرفاً یک گزارش تاریخی نیست، بلکه بازخوانی یک سرمایهی نهادی برای بازتنظیم مسیر مدیریت فرهنگی کشور محسوب میشود.
· اعتماد، اصل عملیاتی: یکی از کلیدواژههای اصلی کتاب، اعتماد است. اعتماد به نیروهای بومی، اعتماد مردم به این نهاد و در نهایت اعتماد متقابلی که باعث شد این ستاد به عنوان میانجیگر بین مردم و نهادهای نظامی در منطقه نقشآفرینی کند.
· از مسابقه تا جریان: کتاب نشان میدهد که چگونه ابزارهایی مانند مسابقه، ورزش و هنر از یک رخداد مقطعی به بخشی از فرآیند تربیتی و هویتی نسل جوان تبدیل شدند.
